Νέστος | Εξόρμηση στο μαγικό Δέλτα Νέστου
Λίγα λόγια για τον Νέστο
Αυτός ο υπερήλικας ποταμός είναι από μόνος του εξαιρετική αφορμή για ταξίδι στη Ξάνθη. Ταξιδευτής και ο ίδιος, πηγάζει από την οροσειρά της Ρίλα στη Βουλγαρία και εκβάλλει στο Θρακικό Πέλαγος, απέναντι από τη Θάσο. Θα σας μαγέψει, όχι μόνο με την φυσική ομορφιά του, αλλά και με τα συναισθήματα που προκαλεί όταν περπατάτε πλάι του, ή τον κατεβαίνετε με φουσκωτή βάρκα (ράφτινγκ) και κανόε καγιάκ.
Ανάμεσα στο χωριό Τοξότες και τη Σταυρούπολη, στο σημείο όπου ο Νέστος χωρίζει τους ορεινούς όγκους του νότιου τμήματος της Ρόδόπης, βρίσκονται τα Στενά του, με το πανέμορφο Αισθητικό Δάσος. Είναι μία λωρίδα γης παράλληλη με την κοίτη του ποταμού και έχει έκταση περίπου 23.000 στρέμματα. Εδώ, αλλά και γενικότερα στα Στενά, συναντώνται περίπου 150 από τα 200 και πλέον είδη πουλιών που έχουν παρατηρηθεί στο Νέστο. Περιλαμβάνεται στις περιοχές της Ευρώπης που έχουν χαρακτηριστεί «Σημαντικές για τα Πουλιά» και στις «Ζώνες Ειδικής Προστασίας». Στην περιοχή θα δείτε σκλήθρα, πλατάνια, λεύκες, αγριοκουμαριές, κισσούς, περιπλοκάδες και πολλά άλλα.
Το Παρατηρητήριο
Ξεκινάτε για το Παρατηρητήριο από το χωριό Τοξότες, με κατεύθυνση προς Ίμερα. Πρώτη στάση στον φούρνο της Σοφίας, για να προμηθευτείτε καυτά, μικρούτσικα πιροσκί: είτε γεμιστά με τυρί, είτε με πατάτα, είτε με πιπεριά Φλωρίνης, είναι μια φοβερή απόλαυση μέσα στο κρύο πρωινό.
Ανηφορίζετε έπειτα στην Αχλάδα, στους πρόποδες της Ροδόπης. Σε δρόμο όλο στροφές, περνώντας διαδοχικά από τη ζώνη του πεύκου, τη ζώνη της δρυός και τη ζώνη της οξιάς. Τέλος φθινοπώρου, λίγο πριν μπει για τα καλά ο χειμώνας, θα δείτε περνώντας από τα ρέματα ότι τα πλατάνια κρατούν ακόμα την καταπράσινη φορεσιά τους –μύθος λοιπόν τα πεσμένα, κίτρινα φύλλα. Τουλάχιστον για φέτος.
Οι αμβλείες, γυμνές κορυφογραμμές διαδέχονται η μία την άλλη. Κάποια στιγμή η θάλασσα βγαίνει από μακριά σε πρώτο πλάνο, ασημόγκριζη κι αστραφτερή στο λίγο φως του ήλιου που περνάει μέσα από τα σύννεφα. Αν η μέρα είναι ηλιόλουστη, πάλι, μπορεί να δείτε και τη Σαμοθράκη, το Άγιο Όρος και τη Λήμνο. Προς τον βορρά φαίνονται και τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα.
Πού και πού προσπερνάτε εγκαταλελειμμένα, μισογκρεμισμένα καπνοχώρια με πετρόκτιστα σπίτια. Είναι πολλά, σε όλη τη διαδρομή μέχρι τη Σταυρούπολη. Κάποτε ανθούσαν οικονομικά λόγω του καπνού που καλλιεργούσαν εντατικά –προϊόν πρώτης ποιότητας, σημειωτέον: ανατολικού τύπου («μπασμάς»), με έντονο άρωμα, δύσκολη καλλιέργεια, αλλά καλό κέρδος. Ακόμα διακρίνονται οι σχετικές αναβαθμίδες, όπως θα δείτε ερχόμενοι εδώ. Γύρω στα μέσα της δεκαετίας 1960 η σημασία της καπνοπαραγωγής μετατοπίστηκε στην κεντρική και δυτική Μακεδονία και κυρίως στη Θεσσαλονίκη. Αντίστοιχα, η ανατολική Μακεδονία και η Θράκη υποβαθμίστηκαν κι έτσι τα καπνοχώρια σταδιακά ερήμωσαν (εκτός από τα Πομακοχώρια, όπου η καλλιέργεια συνεχίστηκε μέχρι και τη δεκαετία του 1990).
Έχετε ήδη διανύσει 10 χιλιόμετρα όταν φτάνετε στην κορυφή, σε υψόμετρο 1.000 μέτρων. Η θέα είναι καθηλωτική: ο κάμπος της Ξάνθης απλώνεται σε όλη του τη μεγαλοπρέπεια μέχρι τη θάλασσα, εκεί όπου σχηματίζεται το Δέλτα του Νέστου. Ακολουθείτε ένα μικρό, κατηφορικό, χωμάτινο μονοπάτι –το οποίο γρήγορα εξελίσσεται σε πλακόστρωτο δρομάκι– μέχρι που φτάνετε σε ένα ημικυκλικό, πετρόκτιστο μπαλκόνι. Είναι το Παρατηρητήριο, έργο του Πολιτιστικού Αναπτυξιακού Κέντρου Θράκης.
Στο γείσο του Παρατηρητηρίου είναι χαραγμένα τα σημεία που βλέπετε από κάθε γωνία θέασης, με τα ονόματα των κορυφογραμμών, το Παγγαίο όρος, το όρος Φαλακρό, το Δέλτα του Νέστου, τα χωριά που θα συναντήσετε αν πορευθείτε με αυτοκίνητο (ή με τα πόδια) ανάμεσα στα βουνά, καθώς και η διαδρομή του σιδηρόδρομου.
Εκπληκτική η θέα προς τη Βουλγαρία, τη θάλασσα και τον κάμπο. Ηighlight, όμως, παραμένουν οι μαίανδροι του Νέστου. Καθώς το μεγάλο ποτάμι διαβαίνει από το φαράγγι που σχηματίζουν οι πλαγιές στους πρόποδες της Ροδόπης –τα Στενά, όπως τα λένε– σχηματίζει μια σειρά μαιανδρισμούς, δηλαδή αλλεπάλληλες κουλούρες. Προσφέροντας, έτσι, τη μοναδική εικόνα ενός τεράστιου φιδιού, που αργοσέρνεται στο βάθος.
Μπορείτε να περιδιαβείτε αυτούς τους μαιάνδρους ακολουθώντας το καθαρισμένο και σηματοδοτημένο μονοπάτι που περνάει μέσα από το φαράγγι. Γενικά, υπήρχε –και υπάρχει ακόμα– μεγάλο δίκτυο μονοπατιών, το οποίο συνέδεε τα πάλαι ποτέ ακμάζοντα καπνοχώρια. Στις δικές μας ημέρες προσφέρουν διαδρομές συναρπαστικές, τις οποίες θα κάνετε με ειδικευμένους οδηγούς. Θα σας φέρουν σε γοητευτική επαφή με την παρθένα φύση γύρω από τον Νέστο, αλλά θα σας κάνουν και κοινωνούς του τρόπου ζωής των ανθρώπων που κατοικούσαν κι ευημερούσαν εδώ, μόλις 60 χρόνια πριν.
Τόσο στα μονοπάτια, όσο και στον κεντρικό αμαξιτό δρόμο, ίσως δείτε κοπάδια από άγρια άλογα. Δεν ανήκουν σε κανέναν. Δημιουργήθηκαν όταν σταμάτησε η καλλιέργεια του καπνού και εγκαταλείφθηκαν τα χωριά, οπότε τα άλογα αφέθηκαν ελεύθερα από τους ιδιοκτήτες τους.
Όταν χορτάσετε την απίστευτη θέα, μπορείτε να καθίσετε και να ξεκουραστείτε σε ένα κιόσκι που βρίσκεται παραδίπλα, ρομαντσάροντας στην υπέροχη φύση και ανασαίνοντας τα αρώματα από την άγρια μέντα και το τσάι του βουνού, που στρώνουν κάθε σπιθαμή του εδάφους. Ο ασφαλτόδρομος συνεχίζει έπειτα προς τα Νεστοχώρια Κρωμνικό, Λιβερά και Κομνηνά, με κατεύθυνση προς τη Σταυρούπολη.
Θέα από τις ράγες του τρένου
Από τους Τοξότες μέχρι τη Σταυρούπολη, το τρένο ταξιδεύει δίπλα στον Νέστο προσφέροντας θέα εκπληκτική στα ήρεμα νερά του και το Αισθητικό Δάσος. Τα μοναδικά σημεία που ξεκολλάει κανείς το πρόσωπο από το παράθυρο είναι στα μικρά, αλλά συνεχή, τούνελ: Στα 17 χλμ. που χωρίζουν τη Σταυρούπολη από τους Τοξότες, υπάρχουν πάνω από 15 τούνελ, φτιαγμένα από πέτρα σε δύσκολους καιρούς. Τη διαδρομή, που διαρκεί περίπου μισή ώρα, μπορείτε να την κάνετε με το τρένο του ΟΣΕ
Το Αισθητικό Δάσος
Η αφετηρία σας για το Αισθητικό Δάσος και τα Τέμπη του Νέστου είναι και πάλι οι Τοξότες. Ένα γραφικό χωριό με κεραμοσκεπή σπίτια, μόλις 13 χιλιόμετρα μακριά από την Ξάνθη.
Εδώ, αξίζει να γνωρίζετε ότι –ξεκινώντας από την Ξάνθη, με ενδιάμεσο σταθμό τους Τοξότες και με καταληκτικό σημείο τη Σταυρούπολη– έχετε τη δυνατότητα να κάνετε μια φοβερή διαδρομή στα 28 Νεστοχώρια που στολίζουν την κοιλάδα του ποταμού, είτε με το αυτοκίνητο, είτε με μοτοσικλέτα. Αυθεντική φυσική ομορφιά, με παρθένα δάση, αλλού κατοικημένα κι αλλού με διάσπαρτα, εγκαταλελειμμένα χωριά, με πλακόστρωτα παρυδάτια μονοπάτια και ιστορία συναρπαστική.
Η άγρια φύση του αισθητικού δάσους αξιοποιεί κι αυτή τα νερά του Νέστου. Photo: Riverland
Μέχρι πριν 3 χρόνια, ένας ακόμα γοητευτικός τρόπος για να βιώσετε την ομορφιά των Στενών του Νέστου ήταν να πάρετε το τρένο από τη Σταυρούπολη και να φτάσετε μέχρι τον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό στους Τοξότες, περνώντας μέσα από το Αισθητικό Δάσος (δίπλα στο ποτάμι) και διασχίζοντας πάμπολλα τούνελ. Σήμερα η γραμμή εξακολουθεί να λειτουργεί, αλλά πλέον εξυπηρετεί μόνο εμπορικούς σκοπούς. Ελπίδα των ντόπιων, όμως, είναι να επαναλειτουργήσει ο σιδηρόδρομος και για όσους επιβάτες έρχονται εδώ από την υπόλοιπη Ελλάδα, μα και από όλον τον κόσμο, προκειμένου να θαυμάσουν τον μεγάλο Νέστο και τα μοναδικά του παραποτάμια τοπία.
Πίσω στους Τοξότες, όμως. Από το χωριό θα ακολουθήσετε τη σχετική σήμανση για να φθάσετε στον διπλανό οικισμό Γαλάνη, πάνω στην αμμουδιά. Θεωρείται αφετηριακό σημείο ώστε να περιδιαβείτε τα Τέμπη του Νέστου. Θα αφήσετε το αυτοκίνητό σας στο πάρκινγκ και θα ξεκινήσετε για μια μοναδική εμπειρία, η οποία απευθύνεται σε όλους.
Σε μια ρουστίκ καντίνα θα βρείτε σνακ, καφέ και τσάι, ενώ το γραφείο εναλλακτικού τουρισμού «Riverland» προσφέρει εξοπλισμό και οργάνωση για κανό/καγιάκ, βόλτα με φουσκωτά, zipline, αναρρίχηση, τοξοβολία, ποδηλασία και περιπάτους δίπλα στο ποτάμι.
Από εδώ, επίσης, ξεκινάει ένα εκπληκτικό μονοπάτι, λαξευμένο στα βράχια, το οποίο ακολουθεί τον Νέστο μέχρι τη Σταυρούπολη. Μπορείτε να το περπατήσετε για όση απόσταση θέλετε. Θα ακούσετε δρυοκολάπτες, θα δείτε αρπακτικά πουλιά στον ουρανό, θα παρατηρήσετε τα ζαρκάδια που κινούνται στις αμμουδιές. Αν είναι καλοκαίρι, επίσης, δοκιμάστε να κολυμπήσετε. Επιπλέον, υπάρχει η δυνατότητα να πάρετε μαζί προμήθειες ώστε να κάνετε πικ-νικ. Το μέρος είναι ονειρεμένο και προσφέρει μια μαγευτική εμπειρία, τόσο για μεμονωμένους επισκέπτες, όσο και για ζευγάρια, για παρέες και για οικογένειες.
Μουσείο Φύσης Νέστου
Το Μουσείο Φύσης Νέστου ιδρύθηκε τον Ιούνιο του 1990, στη Χρυσούπολη της Καβάλας, από την “Εταιρία Προστασίας της Φύσης και Οικοανάπτυξης”.
Λειτουργεί καθημερινά εκτός Δευτέρας, από 9.00 π.μ. έως 3.00 μ.μ. (χειμερινό ωράριο) και 9.00 π.μ. έως 13.00 μ.μ. και 5:30 έως 8:00 μ.μ. (Θερινό ωράριο). Βρίσκεται στην οδό Βενιζέλου 117 και το τηλέφωνο είναι 0591 /24289.
Στο εσωτερικό του Μουσείου ο επισκέπτης μπορεί να βρει πολύ χρήσιμες πληροφορίες για τους υγροτόπους και τα οικοσυστήματα του Δέλτα του Νέστου, τους κινδύνους που τα απειλούν, καθώς και οδηγίες για τους εκδρομείς, ώστε να χαίρονται τη φύση χωρίς να την καταστρέφουν.
Ακόμη, εκτός από τις πολυάριθμες φωτογραφίες, υπάρχουν και μοντέλα χαρακτηριστικών βιοτόπων του Δέλτα.
Στον κήπο του Μουσείου, ο επισκέπτης βλέπει “ζωντανή” την φύση των βιοτόπων του Δέλτα με τα ομοιώματα των αμμοθινών και των λιμνών και τη φυσική βλάστηση. Μέσα σ’ αυτόν υπάρχουν ποώδη, Θαμνώδη και δενδρώδη είδη της φυσικής βλάστησης του Δέλτα. Επίσης, στη λιμνούλα που υπάρχει στον κήπο του Μουσείου, ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τα λευκά νούφαρα και τα βούρλα, αλλά και τις λιβελλούλες, τις σαύρες και τα βατράχια.
Η Εταιρία Προστασίας της Φύσης και Οικοανάπτυξης έχει ξεκινήσει από το 1989 και πραγματοποιεί κάθε καλοκαίρι σε συνεργασία με το Ταμείο Ευρωπαϊκής Φυσικής Κληρονομιάς, κατασκηνώσεις εργασίας νέων, από 16 έως 25 χρόνων.
Οι κατασκηνώσεις αυτές περιλαμβάνουν στο πρόγραμμά τους, εκτός από έργα πρακτικής προστασίας της φύσης, κολύμπι, παιχνίδια, διασκέδαση, εκδρομές και πάνω απ’ όλα συζητήσεις.
Διαβάστε στην συνέχεια:
