Καστοριά | Γνωρίστε τα Μουσεία της
Αφιερώστε λίγο από τον χρόνο σας στην Καστοριά, σε µια πολιτιστική περιήγηση στα µουσεία της Καστοριάς
Λαογραφικό Μουσείο Καστοριάς
Στην οδό Καπετάν Λάζου 12, στην παραδοσιακή συνοικία Ντολτσό, βρίσκεται το αρχοντικό όπου στεγάζεται το Λαογραφικό Μουσείο Καστοριάς και που τα παλαιότερα χρόνια είχε πρόσβαση στη λίμνη. Το αρχοντικό Νεράτζη Αϊβάζη, κτίστηκε τον 17ο αιώνα, και η διαχείρισή του γίνεται από τον Μουσικοφιλολογικό Σύλλογο «Αρμονία». Αντιπροσωπεύει τον τύπο του Καστοριανού Αρχοντικού και τα εκθέματα τοποθετήθηκαν στη φυσική τους θέση, ώστε να έχουμε την εικόνα ενός παλιού αρχοντικού με τα λειτουργικά του στοιχεία και ο επισκέπτης να σχηματίσει εικόνα της ζωής μιας αρχοντικής οικογένειας εκείνης της εποχής, σε όλες τις φάσεις της ζωής της όπως στη δουλειά της, στις ώρες της ανάπαυσης, στις κοινωνικές της εκδηλώσεις κ.α.
Ανοίγοντας την πόρτα του αρχοντικού βρισκόμαστε μπροστά στην πλακόστρωτη αυλή. Οι χώροι του ισογείου είναι το κελάρι των κρασιών, το κελάρι των τροφίμων, το κατώι, το ζυμωτάρι, η πόρτα που έβγαινε στην αυγατή (εξωτερικός χώρος του αρχοντικού που επικοινωνούσε με τη λίμνη) και οι δύο ξύλινες σκάλες, που οδηγούν στο μεσοπάτωμα.
Το μεσοπάτωμα χωρίζεται σε δύο τμήματα. Στο δυτικό, με το καλοκαιρινό δωμάτιο, και στο ανατολικό με το καθημερινό χειμωνιάτικο και το πατάρι του. Εκεί βρίσκεται και το εργαστήριο γουναρικής με διάφορα είδη της γουναρικής τέχνης και την πρώτη μηχανή γουναρικής του 1884. Το ταβάνι και οι ξύλινες επιφάνειες έχουν ζωγραφική διακόσμηση από λαϊκούς ζωγράφους.
Ανεβαίνοντας στον όροφο συναντάμε τον δοξάτο που γινόταν οι επίσημες τελετές των γάμων, των γιορτών κ.ά. Δυο σειρές παραθύρων και φεγγιτών εξασφαλίζουν τον φωτισμό, τον αερισμό και τη θέα νότια, δυτικά και ανατολικά. Οι χώροι των κοσμικών εκδηλώσεων παρουσιάζουν λειτουργική ενότητα. Στην κρεββάτα τιμώνται οι άρχοντες, στον καλόν οντά οι αρχόντισσες και στο δοξάτο η λαϊκή τάξη, ενώ τα κορίτσια παρακολουθούν την κίνηση και τους χορούς του δοξάτου από το καφασωτό παράθυρο του υπερώου. Στα αντικείμενα που βρίσκονται στον χώρο ξεχωρίζουν : προικοσύμφωνα, έλεγχοι σπουδών, φωτογραφίες, η πρώτη φωτογραφία της Καστοριάς, ένας καθρέφτης, μπαούλα, τα δύο με δόντια ελεφάντων, το τρίτο σκαλιστό, δύο θρόνοι δεσποτικοί, δυο βιολιά, δυο φωτογραφίες της Καστοριάς του 1909, ένα βιτρό και σφραγίδες διάφορες. Η ζωγραφική διακόσμηση του είναι φανταχτερή και καλύπτει όλες τις επιφάνειες του ταβανιού, των τοίχων, των παραθυριών.
Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς
Το Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο της πόλης, στην περιοχή του παλιού Ξενία. Μετά την ανακαίνισή του στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2007-2013, φιλοξενεί από τον Οκτώβριο του 2016 νέα μόνιμη έκθεση. Πρόκειται για ένα μοναδικό θεματικό μουσείο εικόνων, αφού τις συλλογές του απαρτίζουν κυρίως φορητά έργα θρησκευτικής ζωγραφικής των βυζαντινών και μεταβυζαντινών χρόνων.
Στην έκθεση παρουσιάζεται η καλλιτεχνική παραγωγή της Καστοριάς στις ακόλουθες θεματικές ενότητες: «Βυζαντινή Καστοριά», «Μεταβυζαντινή Καστοριά» και «Καλλιτεχνικά μεταβυζαντινά εργαστήρια». Περιλαμβάνει φορητές εικόνες κάθε είδους, όπως λιτανείας, δεσποτικές, λατρευτικές, επιστυλίου και βημόθυρα τέμπλου που χρονολογούνται από τον 12ο έως τον 18ο αι.
Πολλές από αυτές είναι σπάνιας εικονογραφίας και ζωγραφικής. Λιγοστές αποτοιχισμένες τοιχογραφίες, νομίσματα και κοσμήματα συμπληρώνουν τη γνώση μας για την ακμάζουσα τοπική κοινωνία και τέχνη της εποχής. Με τον τρόπο αυτό, η νέα έκθεση αναδεικνύει τη σημασία και την ακτινοβολία της Καστοριάς και προβάλλει το μοναδικό πλούτο των εικόνων της.
Παράλληλα, προσφέρει στον επισκέπτη τα ερεθίσματα για να κατανοήσει τις συνθήκες που ευνόησαν την ιδιαίτερη καλλιτεχνική άνθηση της περιοχής. Η έκθεση βρίσκεται σε ανοιχτό διάλογο με τις εκκλησίες του ιστορικού κέντρου από όπου κυρίως προέρχονται οι πολύτιμες αυτές εικόνες. Έτσι το μουσείο γίνεται η αφετηρία για μια περιήγηση στις γειτονιές και τα λιθόστρωτα καλντερίμια του βυζαντινού κάστρου, ένα ταξίδι στο χώρο και το χρόνο, στην Καστοριά, την πόλη «υπαίθριο μουσείο».
Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων Καστοριάς
Το νέο αυτό μουσείο ιδρύθηκε στο Μαυροχώρι Καστοριάς από το ζεύγος Παναγιωτίδη Δημήτρη και Θεοχάρη Θεοφανώ. Στεγάζεται σε δύο κτήρια τοπικής αρχιτεκτονικής, όπου ο επισκέπτης θα μπορέσει να δει να αναπαρίστανται σκηνές καθημερινού βίου του λαού μας, σε μια προσπάθεια αναβίωσης των ηθών και εθίμων πανελλαδικά.
Επίσης στο μουσείο έχει δημιουργηθεί ένα ολόκληρο χωριό με αναφορά σε προπολεμικά έτη, όπου ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τα μαγαζιά και σπίτια της εποχής, σε φυσικό μέγεθος. Εκθέτονται τα παλιά ξεχασμένα επαγγέλματα – καροποιός, γανωματής, τσαγκάρης, σιδεράς κτλ. Παρακάτω στο μουσείο, σε ένα σπήλαιο, μια ολόκληρη φυλή Αρχανθρώπων, επεξεργάζονται το δέρμα, τα όπλα, μαγειρικά σκεύη, εργαλεία, σ’ ένα δύσκολο αγώνα για επιβίωση.
Τα ποικίλα εκθέματα είναι μοιρασμένα σε θεματικές ενότητες ώστε οι επισκέπτες – κυρίως οι μαθητές – να διδάσκονται εύκολα και μεθοδικά την εξέλιξη του πολιτισμού μας από τα πανάρχαια χρόνια μέχρι τα σύγχρονα.
Παρατίθεται ο κύκλος του ψωμιού, του μαλλιού, ο τρύγος, μαγειρικά σκεύη, η φωτιά, οι στολές, ο οπλισμός, μουσικά όργανα κτλ.
Οι κέρινες φιγούρες σε φυσικό μέγεθος, παριστάνουν απλοϊκούς γραφικούς τύπους κάθε ηλικίας, του χωριού και της πόλης την ώρα της δουλειάς και του μόχθου με στολές εποχής. Οι αντίκες είναι αυθεντικά κομμάτια και αμέτρητες!
Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα Καστοριάς
Το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα είναι ένα νεοϊδρυθέν μουσείο στην πόλη της Καστοριάς. Μπορείτε να το επισκεφθείτε στην συνοικία Ντολτσό. Ο χώρος που στεγάζεται, αποτέλεσε την οικία ενός μεγάλου άνδρα του Μακεδονικού Αγώνα, του Αναστάσιου Πηχεών. Το έτος που κατασκευάστηκε το αρχοντικό, ανάγεται στον 18ο αιώνα και αποτελεί δείγμα Μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής. Η δημιουργία ενός μουσείου αφιερωμένου στην ιστορία του μακεδονικού ελληνισμού στην Καστοριά αποτελούσε επιδίωξη πολλών ετών. Για αυτόν τον λόγο, το 1993, συστάθηκε ο σύλλογος Φίλων Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα, με σκοπό να συμβάλει στην επίτευξη της ανέγερσης του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα. Η σημασία της ανέγερσης του μουσείου, οφείλεται ότι η πόλη της Καστοριάς αποτελούσε κέντρο επιχειρήσεων την κρίσιμη περίοδο πριν τους Βαλκανικούς Πολέμους στον χώρο της Δυτικής Μακεδονίας, και ιδιαίτερα στις περιοχές της Καστοριάς και της Φλώρινας.
Στα εκθέματα του μουσείου, περιλαμβάνονται κειμήλια απογόνων Μακεδονομάχων, φωτογραφίες από την πρώιμη φάση και τη περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα, στολές Μακεδονομάχων αγωνιστών και παραδοσιακές Καστοριανές στολές. Στους υπόγειους χώρους του αρχοντικού, υπάρχουν οι χώροι εξυπηρέτησης του κοινού, στο ισόγειο η αρχή της έκθεσης, η βιβλιοθήκη, το αναγνωστήριο και η αίθουσα προβολών, ενώ ο όροφος αποτελεί αποκλειστικά χώρο έκθεσης. Υπάρχει διαμορφωμένος προαύλιος χώρος που είναι διαθέσιμος για τις υπαίθριες εκδηλώσεις και εκθέσεις.
Στους χώρους του, έχουν πραγματοποιηθεί διαλέξεις, εθνικού, εκπαιδευτικού και ιστορικού περιεχομένου, έχουν οργανωθεί επιστημονικές συναντήσεις και έχουν παρουσιαστεί εκδόσεις ιστορικών βιβλίων τοπικού και γενικού ενδιαφέροντος. Οι δράσεις του περιλαμβάνουν την συγκέντρωση μουσειακού υλικού (όπλα, ξίφη, διόπτρες, σφραγίδες, αναμνηστικά μετάλλια, φωτογραφικό υλικό, προσωπικά αντικείμενα, στολές, επιστολές και αλληλογραφία της εποχής του Μακεδονικού Αγώνα κ.τ.λ.), την διοργάνωση επιστημονικών και ιστορικών διαλέξεων, την διοργάνωση ημερίδων και σεμιναρίων από την πανεπιστημιακή κοινότητα, την διοργάνωση επιστημονικών συμποσίων, την έκδοση βιβλίων τοπικής ιστορίας με αναφορές στον Μακεδονικό Αγώνα και γενικότερα στο Μακεδονικό ζήτημα
Λαογραφικό Δεληνάνειο Μουσείο Καστοριάς
Στην γραφική συνοικία του Ντολτσό ο επισκέπτης μπορεί να επισκεφθεί το Λαογραφικό Δεληνάνειο Μουσείο. Το κτίριο που στεγάζεται είναι ένα παραδοσιακό αρχοντικό του 19ου αιώνα. Οι ιδιοκτήτες του, Αναστάσιος Δεληνάνος και η σύζυγός του Ζωή Δόικου, το δώρισαν στον Προοδευτικό Σύλλογο Κυριών Καστοριάς. Έκτοτε και χάρη στη φροντίδα των Κυριών του Συλλόγου, ο χώρος λειτουργεί ως Μουσείο από το 1997. Έχοντας ως κύριο άξονα του τη Γυναίκα, το Μουσείο αναδεικνύει τον παραδοσιακό τρόπο ζωής των κατοίκων της Καστοριάς.
Ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να αποκτήσει μια ολοκληρωμένη εικόνα για τη ζωή της Καστοριανής, από την ημέρα του γάμου της και τις γιορτές, ως τις καθημερινές εργασίες και το νοικοκυριό. Στα εκθέματα του Μουσείου συμπεριλαμβάνεται μια πλούσια συλλογή γυναικείων ενδυμάτων, εσωρούχων, νυφικών, αστικών και παραδοσιακών φορεμάτων, που προέρχονται από δωρεές που έχουν κάνει μέλη παλιών Καστοριανών οικογενειών, αλλά και ομογενείς του εξωτερικού. Τη συλλογή συμπληρώνουν είδη οικοσκευής, κεντήματα, υφαντά, είδη προικός και χρηστικά αντικείμενα του 19ου και των αρχών του 20ου αι. Παλιές φωτογραφίες που ανήκουν στο Μουσείο αποτυπώνουν τη μορφή των ανθρώπων που έζησαν στην πόλη. Στο χώρο του Μουσείου ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να αγοράσει βιβλία Καστοριανών συγγραφέων.
Ενδυματολογικό Μουσείο Καστοριάς
Το Ενδυματολογικό Μουσείο βρίσκεται στη γραφική περιοχή Ντολτσό. Στεγάζεται σε ένα μεγαλοπρεπές αρχοντικό του 1750, το οποίο ανήκει στους Αδελφούς Εμμανουήλ. Η ιδιομορφία του συγκεκριμένου κτιρίου έγκειται στο γεγονός ότι είναι χτισμένο αρκετά παράγωνα, λόγο της θέσης του οικοπέδου. Το κτίριο είναι τριώροφο και υπήρχαν επεκτάσεις τόσο στην ανατολική όσο και στη βόρεια πλευρά του, οι οποίες δεν υφίστανται σήμερα. Παρατηρώντας καλύτερα την εξωτερική όψη, διακρίνουμε το “φρύδι” γύρω από τις πέτρες, το οποίο σχηματίζονταν με το χέρι του μάστορα. Αναφορικά με τους ιδιοκτήτες του κτιρίου, τους Αδελφούς Εμμανουήλ, Παναγιώτη (λογιστής στο επάγγελμα) και Ιωάννης (σπουδαστής Ιατρικής), πρόκειται για επιφανείς προσωπικότητες, οι οποίοι συμμετείχαν στην οργάνωση της επανάστασης του 1821, καθώς συνεργάστηκαν με το Ρήγα Φεραίο.
Εισερχόμενος στο Μουσείο ο επισκέπτης αντιλαμβάνεται στο ισόγειο τη χαμηλή θερμοκρασία που επικρατεί, μιας και ο χώρος αυτός αξιοποιούνταν ως αποθηκευτικός για τα τρόφιμα του σπιτιού. Ανεβαίνοντας από την ξύλινη σκάλα στον 1ο όροφο, μπορεί να θαυμάσει τις στολές που υπάρχουν και αφορούν την ευρύτερη περιοχή του νομού Καστοριάς (Χωριάτικες). Κινούμενοι στο χώρο μπορούμε να ανακαλύψουμε το μυστικό δωμάτιο του σπιτιού. Όλα τα σπίτια της εποχής εκείνης κατά κάποιο τρόπο είτε επικοινωνούσαν μεταξύ τους, είτε είχαν μυστικά δωμάτια τα οποία χρησίμευαν για την αποφυγή της σύλληψης καταζητούμενων από τις Τουρκικές αρχές. Συνεχίζοντας στον 2ο όροφο, ο επισκέπτης μπορεί να δει τις παραδοσιακές φορεσιές της πόλης της Καστοριάς. Διακρίνει κανείς τα ακριβά υφάσματα από τα οποία είναι κατασκευασμένες. Τα υφάσματα ερχόταν από την Ευρώπη ακόμη και από την Δαμασκό, λόγω της ενασχόλησης των Καστοριανών με το εμπόριο.
Στο βάθος αριστερά διακρίνει κανείς μια ιδιαίτερη γυναικεία στολή, την οποία και επέλεξε για να φορέσει η Βασίλισσα Αμαλία όταν ήρθε στην Ελλάδα. Περιόδευσε σε πολλά μέρη για να αποφασίσει ποια στολή θα είναι η επίσημη που θα φορούσε και διάλεξε την στολή της Καστοριάς. Στις φορεσιές διακρίνει κανείς και το φέσι, ιδίως στην γυναικεία στολή, με την χρυσή φούντα (σε αντίθεση με το αντρικό με την μαύρη φούντα). Στο επόμενο δωμάτιο έχουμε τον “τζουμπέ” (γυναικείο πανωφόρι) ο οποίος είναι επενδυμένος με ολόκληρα δέρματα, απόδειξη ότι υπήρχε και επεξεργασία ολόκληρων δερμάτων πέρα από τα αποκόμματα που δουλεύονταν στην Καστοριά.
Στο επόμενο δωμάτιο ο επισκέπτης θα πρέπει να παρατηρήσει προσεκτικά τις λεπτομέρειες του δωματίου. Τη διαμόρφωση, τα διακοσμητικά (άμπελος, περιστέρια), τις εσοχές των τοίχων. Όλα αυτά παραπέμπουν στο ότι το συγκεκριμένο δωμάτιο ίσως αποτελούσε μια ιδιωτική εκκλησία μέσα στο αρχοντικό και ότι πιθανόν εκεί να λάμβαναν χώρα λατρευτικές εκδηλώσεις και τελετές στα δύσκολα χρόνια της τουρκοκρατίας
Στο Μουσείο μπορεί να αντιληφθεί κανείς τον τρόπο και την ποιότητα της ζωής των κατοίκων της περιοχής και τις σχέσεις των Καστοριανών με την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο.
Μουσείο Παύλου Μελά Καστοριάς
Το χωριό Μελάς βρίσκεται πάνω στο βουνό Βίτσι και σε απόσταση 16 χλμ. από την επαρχιακή οδό Φλώρινας-Καστοριάς μέσω Κορεστίων. Το χωριό αυτό που ονομαζόταν Στάτιστα, μετονομάστηκε σε Μελάς, προκειμένου να τιμηθεί ο Παύλος Μελάς, ο οποίος άφησε την τελευταία του πνοή εκεί το 1904 σε συμπλοκή με τουρκικό στρατιωτικό απόσπασμα. Το σπίτι που σκοτώθηκε ο Μελάς, η οικία Καντζάκη, μετατράπηκε σε μουσείο και διατηρείται έτσι όπως ήταν όταν σκοτώθηκε ο Μελάς.
Η οικία αποτελεί αντιπροσωπευτικό κτίσμα τοπικής αρχιτεκτονικής των χωριών της ιστορικής περιοχής των Κορεστείων. Πρόκειται για διώροφο κτίσμα λόγω της κλίσης του εδάφους, όπου το ισόγειο είναι χτισμένο με λιθόκτιστους τοίχους, ο πρώτος όροφος με ελαφριά υλικά από πλίνθους και με τετράρριχτη ξύλινη κεραμοσκεπή στέγη. Τα λιγοστά ανοίγματα ενώνουν την βαριά κατασκευή των τοίχων και δίνουν φρουριακή μορφή στον όγκο του. Οι εσωτερικοί χώροι του μουσείου διατηρούν την εσωτερική διαρρύθμιση και μορφή ενός λαϊκού σπιτιού της περιοχής των Κορεστείων των αρχών του 20ου αιώνα, διατηρώντας τον χώρο όπως υπήρξε κατά την επιχείρηση του οθωμανικού αποσπάσματος. Παρουσιάζονται προσωπικά αντικείμενα της οικογένειας Κατζάκη, όπλα από την εποχή του Μακεδονικού Αγώνα, στολές Μακεδονομάχων και φωτογραφίες των Μακεδονομάχων που έδρασαν στην περιοχή μεταξύ της Καστοριάς και της Φλώρινας. Η σημασία του μουσείου δεν έγκειται τόσο στα εκθέματά του, αλλά περισσότερο στα γεγονότα που διαδραματίστηκαν την κρίσιμη ιστορική περίοδο.
Λαογραφικό Μουσείο Κορεστείων Καστοριάς
Το Λαογραφικό Μουσείο Κορεστείων ιδρύθηκε το 2023 από το Πολιτιστικό Σύλλογο Γυναικών της περιοχής Τα Κορέστεια κατοικούνται αδιάλειπτα. από αρχαιοτάτων χρόνων. Υπάρχουν αναφορές για τους Πελασγούς και τους Δωριείς αλλά και το προελληνικό φύλο των Λυγκιστών.
Τα εκθέματα είναι από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα. Υπάρχουν αγροτικά εργαλεία, οικιακά σκεύη, ρουχισμός, και σπάνιο φωτογραφικό υλικό. Περιγράφουν θαυμάσια τη συνέχεια του πολιτισμού των κατοίκων από την αρχαιότητα αλλά και την ύπαρξη μιας αξιόλογης κοινωνικής και πολιτιστικής οργάνωσης.
Που να μείνετε
Η παραμυθένια πόλη της Καστοριάς είναι μια έκπληξη για κάθε επισκέπτη. Η όμορφη πόλη δεν χαρακτηρίζεται άδικα από πολλούς ως «αρχόντισσα» της Μακεδονίας, με την εντυπωσιακή λίμνη της να υποδέχεται κάθε επισκέπτη κατά την άφιξή του και την παραδοσιακή ομορφιά της να προσφέρει μια αξέχαστη εμπειρία ταξιδιού.
Αν λοιπόν θέλετε να ταξιδέψετε στην Καστοριά και αναρωτιέστε για το που μπορείτε να μείνετε, παρακάτω είναι οι καλύτερες περιοχές για διαμονή στην Καστοριά.
- Παλιά Πόλη Καστοριάς (Ντολτσό)
- Κέντρο Καστοριάς
- Χλόη Καστοριάς
- Δισπηλιό
Διαβάστε στην συνέχεια:
