Λέρος | Τα σημαντικότερα αξιοθέατα του νησιού

Επιβλητικά κτίρια παρατεταγμένα στο παραλιακό μέτωπο, άψογη ρυμοτομία, ατέλειωτες δεντροστοιχίες και δημόσια πάρκα κλέβουν την παράσταση σ’ αυτή την κωμόπολη που θυμίζει ελάχιστα νησιωτική Ελλάδα. Στο κέντρο του Λακκιού είναι η κυκλική Αγορά με το ρολόι, το κτίριο του σημερινού ξενοδοχείου «Λέρος» (πρώην Roma) με την πτέρυγα του θεάτρου του, το δημοτικό σχολείο με το κυκλικό αίθριο, το κομψότατο παλιό ιταλικό τελωνείο, ο σημερινός ορθόδοξος ναός του Αγίου Νικολάου (πρώην ρωμαιοκαθολικός του Αγίου Φραγκίσκου), το δημαρχείο με τη λέσχη του.

Είναι όλα τους κτίσματα που τα χαρακτηρίζει η κυβιστική λογική, η πλήρης απουσία διακοσμητικών στοιχείων, οι κενές επιφάνειες, οι φωταγωγοί, σχεδιασμένα από πρωτοπόρους του κινήματος του μοντερνισμού. Από σπουδαίους αρχιτέκτονες που ήξεραν να παντρεύουν τους κύκλους με τις ορθογώνιες συντεταγμένες. Το Λακκί ξαφνιάζει θετικά τον μελετητή της πρώιμης μοντέρνας αρχιτεκτονικής του 20ου αι. Αποτελεί μοναδικό οικιστικό σύνολο, όχι μόνο για τα Δωδεκάνησα αλλά και για την Ευρώπη, καθώς υπάρχουν μόνο άλλες δυο πόλεις στην ήπειρο σχεδιασμένες σε ανάλογο ύφος: Η Saubadia στην Ιταλία και το Weissenhof στη Γερμανία.

Το Κάστρο της Παναγιάς, γνωστό και ως Κάστρο του Παντελιού βρίσκεται στα βορειοανατολικά της Λέρου, στην κορυφή του βραχώδους λόφου Πιτύκι σε ύψος 150 περίπου μέτρων από τη θάλασσα. Πήρε το όνομα του από την εκκλησία της Παναγίας που βρίσκεται εντός του Κάστρου.
Είναι η σημαντικότερη από τις πέντε εκκλησίες που διασώζονται σήμερα στο Κάστρο. 

Βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα του τρίτου εξωτερικού περιβόλου και τοιχοδομήθηκε στο τέλος του 17ου αιώνα στη θέση παλαιότερου βυζαντινού ναού του 13ου αιώνα. Είναι γνωστή για την εικόνα της Παναγίας που συνδέεται με αμέτρητους θρύλους. Σύμφωνα με την παράδοση, μια εικόνα της Παναγίας εμφανίστηκε από τη θάλασσα στο νησί και εγκαταστάθηκε από θαύμα στο μπαρουτχανέ (πυριτιδαποθήκη) του κάστρου.

Για να φτάσετε στο κάστρο της Παναγιάς υπάρχουν δυο τρόποι. Με όχημα από τον ασφαλτοστρωμένο δρόμο και για τους πιο τολμηρούς με τα πόδια από ένα ανηφορικό μονοπάτι. Ξεκινά από τις γειτονιές του Πλατάνου προς την Αγία Παρασκευή και από εκεί θα ακολουθήσετε το μονοπάτι με τα 500 περίπου σκαλιά.

Τετρακόσια μέτρα βόρεια της παραλίας της Μερικιάς θα συναντήσουμε στα αριστερά μας την επιβλητική είσοδο ενός τούνελ, μαζί με άλλα στρατιωτικά εκθέματα. Πρόκειται για παλαιό στρατιωτικό τούνελ των Ιταλών (εντός του οποίου παρήγαγαν πολεμοφόδια) το οποίο από το 2004 αποκαταστάθηκε και μετατράπηκε σε πολεμικό μουσείο, με κύρια εκθέματά του από την μάχη της Λέρου 26/9 – 12/11 1943.

Μία μεγάλη μάχη που κατέληξε με την παράδοση των συμμαχικών δυνάμεων (Ιταλών – Βρετανών και Ελλήνων, και την αιχμαλωσία 3.000 Βρετανών και 5.000 Ιταλών στρατιωτών) και την κατάκτηση του στρατηγικής σημασίας νησιού από τους ναζί. Eπικεφαλής των Γερμανών ήταν ο Στρατηγός Μίλερ, γνωστός και ως ‘χασάπης της Κρήτης’. Ήταν η τελευταία νίκη των ναζί στον ΒΠΠ’ στην ανατολική Μεσόγειο.

Το Ιστορικό-Λαογραφικό Μουσείο, που στεγάζεται στον Πύργο Μπελλένη. Διαθέτει λαογραφική συλλογή, όπως σκεύη του 19ου αιώνα, ενδυμασίες, κεντήματα και μουσικά όργανα, χάρτες, φωτογραφικό υλικό, κ.α.

Στο ισόγειο υπάρχει ένα χειρουργείο από την περίοδο 1930/1940, καθώς και η αίθουσα «Τσακίρη» όπου φιλοξενούνται τα έργα του από την εποχή της επταετίας, που ήταν πολιτικός εξόριστος στο νησί. Ο δεύτερος όροφος είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένος στο πολεμικό πλοίο «Βασίλισσα Όλγα» και την ιστορία του, που βυθίστηκε στο Λακκί το 1943.

Ο βράχος στην θάλασσα με το εκκλησάκι του Αγίου Ισιδώρου είναι το σήμα κατατεθέν της Λέρου. Αξίζει να το φωτογραφήσετε, ενώ μπορείτε και να το επισκεφτείτε αν δεν φυσάει, χάρη σε μια στενή πλατφόρμα που το ενώνει με την στεριά. Θα το βρείτε στην βόρεια πλευρά του όρμου της Γούρνας, λίγο δυτικά από την Κοκκάλη.

Στα ανατολικά του νησιού, κάτω από τον Πλάτανο, βρίσκεται το Παντέλι. Το μικρό αυτό γραφικό ψαροχώρι, με το γνήσιο νησιώτικο χαρακτήρα του τείνει να ενωθεί με τον Πλάτανο. Τα παλιά παραδοσιακά σπίτια του μαζί με τις βάρκες και τα καΐκια των ψαράδων συμπληρώνουν την ειδυλλιακή εικόνα με φόντο το απέραντο μπλε της θάλασσας.

Μια από τις κοσμικότερες παραλίες της Λέρου που βρίσκεται λίγο νότια από το Παντέλι. Είναι οργανωμένη με ομπρέλες, ξαπλώστρες, beach bar, ταβέρνες και ενοικιαζόμενα δωμάτια, ενώ διαθέτει χρυσή άμμο, διάφανα νερά και αρκετά αρμυρίκια.

Ο Πύργος Μπελλένη είναι ένας μοναδικός συνδυασμός μεσαιωνικής οχυρωματικής και νεοκλασικής αρχιτεκτονικής στα Άλιντα της Λέρου. Πρόκειται για ένα λιθόκτιστο διώροφο κτήριο με τριώροφους πύργους, μεγάλο κήπο και μικρότερα κτίσματα του ίδιου ρυθμού. Εδώ στεγάζεται το Ιστορικό και Λαογραφικό μουσείο της Λέρου, όπου εκτίθενται χάρτες, φωτογραφικά και άλλα ντοκουμέντα από τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, λαογραφικά εκθέματα και ιστορικές φωτογραφίες από την τελευταία περίοδο της τουρκοκρατίας.

Το Φρούριο Μπούρτσι ή Μπούρτζι, ή Μπρούζι στο λιμάνι, βυζαντινό καστέλι σε οχυρή θέση. Εδώ έχουν αποκαλυφθεί ψηφιδωτά δάπεδα αρχαίου κτίσματος, το οποίο ήταν συνέχεια του του αρχαίου οικισμού στα θεμέλια της Αγίας Βαρβάρας. Έχει τέσσερα τοξοειδή ανοίγματα και το ίχνος ενός πέμπτου στη βόρεια πλευρά Στην αρχική τους μορφή αυτά τα ανοίγματα ήταν, προφανώς, καλυμμένοι εσωτερικοί θολωτοί χώροι άμυνας.

Διαβάστε στην συνέχεια:

• Πάτμος | Το ιερό νησί των Δωδεκανήσων
• Κάλυμνος | Το γοητευτικό νησί των σφουγγαράδων και των αναρριχητών
• Κως | Τι να δείτε στο νησί του Ιπποκράτη
• Σύμη | Όλα όσα πρέπει να γνωρίζεις πριν το ταξίδι σου