Μυστράς | Ταξίδι στην μοναδική καστροπολιτεία
Know before go – Μυστράς
- Εδώ στέφθηκε το 1448 o τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος
- Θεωρείται μακράν το πιο σημαντικό Βυζαντινό μνημείο στην Ελλάδα
- Απέχει 5 χιλιόμετρα από την Σπάρτη, και περί τα 230 χιλιόμετρα από την Αθήνα.
- Το εισητήριο είναι το ίδιο και για τις δύο εισόδους και ισχύει για 24 ώρες
Ιστορία του Μυστρά
Το κάστρο του Μυστρά ήταν μια βυζαντινή πολιτεία της Πελοποννήσου μόλις 6 χιλιόμετρα από την Σπάρτη. Η ιστορία του ξεκινά στα μέσα του 13ου αιώνα όπου και χτίστηκε το κάστρο και συνεχίζει μέχρι τα μέσα του 14ου αιώνα όπου και ανακηρύσσεται πρωτεύουσα της βυζαντινής Πελοποννήσου στο απόγειο της δόξας του.
Περί τα μέσα του 15ου αιώνα το Μυστρά καταλαμβάνεται από τους Τούρκους και εκεί αρχίζει η παρακμή του. Σπουδαίο ρόλο έπαιξε στην επανάσταση του ’21 αλλά μετά την ίδρυση του ελεύθερου κράτους άρχισε να εγκαταλείπεται από τους κατοίκους λόγο της ίδρυσης της Σπάρτης και του Γυθείου αλλά και της νέας πόλης του Μυστρά που κατοικείται σήμερα. Το άδοξο τέλος του, ήρθε περί το 1840 όπου και οι τελευταίοι κάτοικοι το εγκατέλειψαν και το άφησαν να στέκει μέχρι σήμερα στην ανατολική πλαγιά του Ταΰγετου και να αγναντεύει όλο τον κάμπο από ψηλά.
Μέρη για να δείτε στην καστροπολιτεία του Μυστρά
Η ακρόπολη και το κάστρο
Στο ψηλότερο σημείο της καστροπολιτείας, βρίσκεται το κάστρο που αποτελεί χαρακτηριστικό δείγνα μεσαιωνικού φρούριου της φραγκικής εποχής.
Από εδώ ο επισκέπτης έχει πανοραμική θέα της Λακωνικής πεδιάδας.
Το κάστρο όπως σώζεται σήμερα είναι αποτέλεσμα τριών αρχιτεκτονικών φάσεων. Της Φράγκικης, της Βυζαντινής και τέλος της Τούρκικης. Έχει μακρόστενη κάτοψη και εκτείνεται σε μήκος 170 μ. Περικλείει δύο περιβόλους, τον εσωτερικό με την οικία του διοικητή με πύργο-βίγλα και τον εξωτερικό με κυκλικό πύργο.
Η ΝΑ πλευρά του κάστρου προς τον Ταϋγετο είναι βραχώδης και απρόσιτη, ενώ η συνέχεια της τείχισης του κάστρου προς τα κάτω οχύρωνε και προστάτευε την Άνω Χώρα, τα παλάτια και άλλα αρχοντικά και πάνω από την Παντάνασσα κατέληγε σε γκρεμό.
Η δυτική πλευρά των τειχών φυλαγόταν από μία σειρά πύργων ενώ με ασφάλεια προστατεύονταν και οι πύλες αυτής της πλευράς. Ο δεύτερος οχυρωματικός περίβολος βρισκόταν λίγο χαμηλότερα και προστάτευε τον κυρίως οικισμό.
Τα Παλάτια
Τα παλάτια των δεσποτών, Καντακουζηνών και Παλαιολόγων έχουν ταυτιστεί με το πρόσφατα ανακαινισμένο μεγάλο συγκρότημα επιβλητικών κτηρίων που βρίσκεται στην πλατεία της Άνω Χώρας.
Το συγκρότημα αποτελείται από δύο πτέρυγες χτισμένες διαφορετικές χρονικές περιόδους που ενώνονται μεταξύ τους. Στην πλατεία μπροστά από τα παλάτια πραγματοποιούνταν οι δημόσιες συγκεντρώσεις ενώ κατά την τουρκική περίοδο η πλατεία χρησίμευε ως αγορά.
Οι οικίες γύρω από τα Παλάτια
Θεωρείται πως τις κατοικούσαν τα μέλη της αριστοκρατίας και πολλές διατηρούνται σε καλή κατάσταση. Μνημειώδη είναι τα αρχοντικά του Λάσκαρη και του Φραγκόπουλου (15ος αι.) στην Κάτω Χώρα. Επίσης, το Παλατάκι, στην Άνω Χώρα.
Αρχοντικά Λάσκαρη και Φραγκόπουλου
Το αρχοντικό Λάσκαρη είναι ένα παραλληλόγραμμο επιβλητικό κτήριο που έχει ταυτιστεί με την οικία της γνωστής Βυζαντινής οικογένειας Λάσκαρη.
Το αρχοντικό Φραγκόπουλου εμφανίζει παρόμοια διάταξη με την οικία Λάσκαρη και ταυτίστηκε με την οικογένεια Φραγκόπουλου λόγω του αρχικού γράμματος ‘Φ’ που βρέθηκε σε κεράμους κολλημένους σε πέτρα.
Οι εκκλησίες
Μητρόπολη Αγίου Δημητρίου
Kοντά στην είσοδο της Κάτω Πόλης του Μυστρά, δίπλα στο οχυρωματικό τείχος, βρίσκεται η Μητρόπολη, αφιερωμένη στον Άγιο Δημήτριο.
Πρόκειται για τον παλαιότερο ναό του λόφου, που ήταν το θρησκευτικό κέντρο της πόλης και η έδρα του μητροπολίτη Λακεδαιμονίας.
Άγιοι Θεόδωροι
Είναι η μεγαλύτερη εκκλησία του Μυστρά με υπέροχες τοιχογραφίες, μεταξύ των οποίων και η προσωπογραφία του αυτοκράτορα Μανουήλ Β’ Παλαιολόγου με χρονολογία 1423.
Κτίστηκε λίγο πριν το 1296 από τους μοναχούς Δανιήλ και Παχώμιο και στις τέσσερις γωνίες του ναού υπάρχουν ισάριθμα παρεκκλήσια.
Οδηγήτρια (Αφεντικό)
Έτσι ονομάζεται τρίκλινος διώροφος τρουλωτός ναός με δύο εκατέρωθεν παρεκκλήσια εκείνο των «χρυσοβούλλων» επειδή εσωτερικά καλύπτεται με αγιογραφική σύνθεση αγγέλων να κρατούν χρυσόβουλλα των ετών 1314, 1319, 1320 και 1322, και το άλλο του Ανδρόνικου που εικονίζονται ο Αυτοκράτορας Ανδρόνικος και ο Δεσπότης του Μυστρά Θεόδωρος Α’ Παλαιολόγος. Όλες οι παραπάνω εκκλησίες βρίσκονται στο ένα τμήμα της πόλης του Μυστρά του Βροχοτονίου. Στο άλλο τμήμα δίπλα στον εντυπωσιακό πύργο εκκλησία χτισμένη μέσα σε σπηλιά, πρόκειται για το καθολικό της μονής της Παναγίας της Περιβλέπτου του 1350
Αγία Σοφία Μυστρά
Δεξιά από το κάστρο βρίσκεται η Αγία Σοφία, εκκλησία του παλατιού και καθολικό μοναστηριού. Ο πρώτος δεσπότης του Μορέως, ο περιώνυμος Μανουήλ Καντακουζηνός (1348-1380), άφησε στα επίκρανα των ψευτοπαραστάδων και των κιόνων μονογράμματα: «Μανουήλ Καντακουζηνός Παλαιολόγος Δεσπότης κτήτωρ».
Την Αγία Σοφία πλαισιώνουν δύο στοές, μία στη βορινή πλευρά, που έχει αναστηλωθεί, και άλλη στη δυτική, που σήμερα κείτεται ερειπωμένη. Από το καμπαναριό στην άκρη της βορινής στοάς σώζονται δύο όροφοι, καθώς και η εσωτερική τους σκάλα, η οποία είναι πολύ στενή.
Περίβλεπτος
Στη νοτιοανατολική άκρη του λόφου του Μυστρά, στην Κάτω Πόλη, δίπλα στον απότομο βράχο, είναι κτισμένη η Μονή της Περιβλέπτου, αφιερωμένη στην Παναγία. Στο συγκρότημα οδηγεί ο δρόμος που έρχεται από τη Μητρόπολη και ο δρόμος που κατηφορίζει από τη Μονή της Παντάνασσας.
Η μονή πιθανότατα ιδρύθηκε στα μέσα του 14ου αιώνα από τον πρώτο δεσπότη του Μυστρά, Μανουήλ Καντακουζηνό (1348-1380) και τη σύζυγό του Ισαβέλλα de Lusignan.
Παντάνασσα
Η Παντάνασσα είναι η τελευταία Μονή που χτίστηκε χρονικά και το μοναδικό μέρος εντός της πολιτείας που κατοικείται μέχρι σήμερα.
Ευαγγελίστρια
Στην Κάτω Πόλη του Μυστρά, στον δρόμο που οδηγεί από τη Μητρόπολη στη Μονή Βροντοχίου , είναι κτισμένος ο μικρός, κομψός ιερός ναός της Ευαγγελίστριας.
Η οικοδόμησή του θα μπορούσε να τοποθετηθεί στις αρχές του 15ου αιώνα, με βάση την αρχιτεκτονική του συγγένεια με τους ναούς της Περιβλέπτου και της Αγίας Σοφίας , τις τοιχογραφίες του και τον γλυπτό του διάκοσμο. Γύρω του υπάρχουν τάφοι και οστεοφυλάκια, που δείχνουν ότι χρησίμευε ως κοιμητηριακός ναός. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας δεν μετατράπηκε σε τζαμί και παρέμεινε στα χέρια των χριστιανών.
Άγιος Νικόλαος Μυστρά
Χρονολογημένος στο 17ο αιώνα, είναι ο μοναδικός ναός μεγάλων διαστάσεων, που οικοδομήθηκε στο Μυστρά μετά την παράδοση της Καστροπολιτείας στους Τούρκους το 1460 και η λειτουργία του μαρτυρεί για την παραχώρηση προνομίων στους Έλληνες, όπως και την έντονη παρουσία τους στη γύρω περιοχή.
Οι παραστάσεις, που χαρακτηρίζονται από έντονη διακοσμητική διάθεση στα ενδύματα των αγίων, περιγράμματα στα πρόσωπα και ευρεία χρήση της γραμμής, είναι ενδιαφέρουσας τέχνης και ακολουθούν τις αρχές της ζωγραφικής του 17ου αιώνα στην ευρύτερη περιοχή της Λακωνίας.
Μονή Βροντοχίου
Στην Κάτω Πόλη του Μυστρά, δίπλα στο τείχος, βρίσκεται το αρχαιότερο και μεγαλύτερο μοναστήρι του λόφου, η Μονή Βροντοχίου.
Η επωνυμία της αναφέρεται στα χρυσόβουλλα που εικονίζονται στις τοιχογραφίες του παρεκκλησίου του καθολικού της, και πρέπει να σχετίζεται με την ονομασία της περιοχής, ο ιδιοκτήτης της οποίας θα λεγόταν Βροντόχιος.
Η μονή ιδρύθηκε στα τέλη του 13ου αιώνα. Υπαγόταν στον πατριάρχη της Κωνσταντινούπολης, διέθετε μεγάλο πλούτο και πολλά προνόμια και αποτέλεσε το κέντρο της πνευματικής ζωής του Μυστρά. Είχε μία από τις πλουσιότερες και σπουδαιότερες βιβλιοθήκες και ήταν τόπος όπου δίδαξαν σπουδαίες προσωπικότητες, όπως ο Πλήθων.
Πύλη της Μονεμβασιάς
Η πύλη αυτή αποτελεί τη μόνη είσοδο στο δεύτερο τείχος του Μυστρά, που οδηγούσε από την Κάτω Χώρα στην αριστοκρατική συνοικία και τα παλάτια.
Ισχυρός τετράγωνος πύργος με πολεμίστρες, που σώζεται μέχρι σήμερα, προστάτευε την πύλη αυτή, που ήταν «καταρρακτή», δηλαδή το σιδερένιο φύλλο της ανεβοκατέβαινε εφαρμοστά σε δύο εγκοπές των παραστάδων της, ασφαλίζοντας έτσι τη δίοδο σε στιγμές κινδύνου.
Πάνω ακριβώς από το οχυρό αυτό συγκρότημα σώζεται ερειπωμένη η πρόσοψη ενός βυζαντινού αρχοντικού με τρεις ορόφους και πλήθος τοξωτά ανοίγματα.
Από εδώ αρχίζει η λεγόμενη «Μέση Οδός». Προχωρώντας περνούσε από την πλατεία των ανακτόρων και έφτανε στη δεύτερη μεγάλη πύλη, τη λεγόμενη του Ναυπλίου, οχυρωμένη κι αυτή όπως και η πρώτη με σιδερένιο φύλλο αλλά και με πιο ισχυρούς και ψηλούς πύργους προστασίας.
Αρχαιολογικό Μουσείο Μυστρά
Το αρχαιολογικό μουσείο του Μυστρά ιδρύθηκε το 1951 και στεγάζεται σε διώροφο κτίριο του βόρειου περιβόλου της Μητρόπολης (Άγιο Δημήτριος).
Από την ίδρυσή του έως σήμερα έχει εμπλουτιστεί με ενδιαφέροντα εκθέματα και αρχιτεκτονικά μέλη όπως γλυπτά, κιονόκρανα, θωράκια, επιστύλια τέμπλων, εικόνες, προσκυνητάρια, ταφικές πλάκες με μονογράμματα της οικογένειας δεσποτών, νομίσματα, προσωπικά σκεύη και κοσμήματα και άλλα ενδιαφέροντα αντικείμενα.
