Ξάνθη | Το κρυφό διαμάντι της Θράκης

Σήμερα η παλιά πόλη της Ξάνθης, αποτελεί ένα πραγματικό στολίδι για όλο το Νομό και είναι μια από τις πλέον αναγνωρίσιμες παλιές πόλεις στην Ελλάδα. Χτισμένη σε ύψωμα, κρατώντας την παραδοσιακή μορφή της, σαγηνεύει τους επισκέπτες αλλά και τους κατοίκους της, κάθε φορά που περπατάνε στα σοκάκια της.

Η πόλη είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραδοσιακούς οικισμούς της Ελλάδας, που έχει μείνει ανεπηρέαστος από τη φθορά του χρόνου και διατηρεί την αρχοντιά και τη μεγαλοπρέπειά του.

Χαρακτηρίστηκε παραδοσιακός οικισμός το 1978 και είναι ένα από τα καλύτερα διατηρημένα αρχιτεκτονικά σύνολα σε όλη τη Μακεδονία και Θράκη.

Ο επισκέπτης στην Παλιά Πόλη περπατώντας στα πλακόστρωτα δρομάκια της θα θαυμάσει τα αριστοτεχνικά οικήματα της θρησκείας, της παιδείας και της τέχνης. Πλατείες μικρές που θυμίζουν αλλοτινές εποχές, κτίσματα που αφηγούνται την ιστορία της πόλης. Όλα αποπνέουν την αίσθηση του πλούτου και της όμορφης ζωής που πέρασαν όσοι έζησαν εδώ τους περασμένους αιώνες.

Η Κεντρική Πλατεία από μόνη της είναι ένα αξιοθέατο, μιας και τα τελευταία χρόνια άρχισε να αποκτά και πάλι την παλιά της αίγλη. Πρωτοσχεδιάστηκε το 1870 και από τότε άρχισε να δέχεται πολλές παρεμβάσεις με αποκορύφωμα τα τέλη της δεκαετίας του 1880 όταν έχτισαν τότε το μεγάλο ρολόι.

Στην κεντρική πλατεία της Ξάνθης, το εμβληματικό Ρολόι, αιώνιο σύμβολο της πόλης, είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το παρελθόν της. Αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας του τόπου, το παλιό Ρολόι, ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα -μαζί με την Παλιά Πόλη της Ξάνθης- αποτελεί για την Ξάνθη σήμα κατατεθέν από το 1859. 

Χτισμένο από τον Χατζή Εμίν Αγά, μεταφορέα καπνών της εποχής, το ρολόι της Ξάνθης ανακαινίστηκε το 1937 για να καταλήξει σήμερα να είναι ανάμεσα στα πιο πολυφωτογραφημένα μνημεία του νομού. 

Θα βρεις ένα απ’ τα μεγαλύτερα και πιο φημισμένα παζάρια των Βαλκανίων πίσω απ’ το κτήριο της Πυροσβεστικής. Λαμβάνει χώρα κάθε Σάββατο, απ’ τον 15ο αιώνα μέχρι και σήμερα. Στους πάγκους του θα ανακαλύψεις ένα μείγμα πολιτισμών τριών ηπείρων, με ευρωπαϊκά ρούχα και φρούτα, ασιατικά βότανα, αφρικανικά μπαχάρια και κάθε λογής αντικείμενα, σε μια πολύχρωμη ατμόσφαιρα που μαγνητίζει ντόπιους και επισκέπτες.

Το πιο πολυφωτογραφημένο σημείο της παλιάς πόλης είναι ένα υπέροχο γωνιακό κτίριο που σήμερα στεγάζεται η Δημοτική Πινακοθήκη «Χρήστος Παυλίδης» προς τιμήν του Ξανθιώτη ζωγράφου. Στην Πινακοθήκη υπάρχουν πολλά έργα από την προσωπική συλλογή του δωρεά του ιδίου και της οικογένειάς του. Γύρω από την Πινακοθήκη υπάρχουν εξαιρετικά κτίρια παραδοσιακής αρχιτεκτονικής όπως το αρχοντικό Καλούδη του 1877 όπου θα θαυμάσετε τις εξωτερικές ζωγραφιές του.

Στο Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο της Ξάνθης ο επισκέπτης ανακαλύπτει τα στοιχεία και τις ιδιαιτερότητες της περιοχής που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της νεότερης ιστορίας του τόπου.

Η αρχιτεκτονική συμμετρία και ο εξωτερικός διάκοσμος του κτηρίου, καθώς και τα ξυλόγλυπτα ταβάνια, οι τοιχογραφίες και οι οροφογραφίες, το καθιστούν κόσμημα.

Στο κέντρο της παλιάς πόλης, λίγα μέτρα πιο κάτω από την πλατεία Μητροπόλεως βρίσκεται το «Αρχοντικό Κουγιουμτζόγλου» έδρα του Μουσείου από το 1975. Κτισμένο το 1860 από την οικογένεια Κουγιουμτζόγλου αποτελεί σημαντικό έκθεμα από μόνο του και ιστορική μαρτυρία για την κοινωνική και οικονομική ζωή μιας πόλης που άκμασε στις αρχές του 20ου αιώνα.

Οι Καπναποθήκες, οι περισσότερες εκ των οποίων έχουν κηρυχθεί μνημεία, από το Υπουργείο Πολιτισμού, αποτελούν σήμα κατατεθέν της Ξάνθης, καθώς συνδέονται με την εποχή της οικονομικής και εμπορικής ακμής της πόλης.

Ως γνωστόν, η καλλιέργεια καπνού έκανε τη Ξάνθη όχι μόνο γνωστή αλλά και οικονομικά ανθηρή. Πολλά κτήρια που στο παρελθόν αποτελούσαν κέντρα εμπορικών συναλλαγών στολίζουν και σήμερα την πόλη. Είναι δημιουργήματα των τελών του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα, και αποτελούν έξοχα δείγματα αρχιτεκτονικής. Ορισμένα από αυτά είναι μοναδικά στην Ευρώπη.

Οι καπναποθήκες είχαν χτιστεί στον κάμπο, νοτιοανατολικά της Παλιάς Πόλης, αλλά σήμερα η περιοχή αυτή βρίσκεται στις παρυφές του κέντρου, κοντά στην πλατεία Ελευθερίας, και οριοθετείται από τις οδούς Δημοκρίτου, Μιχαήλ Καραολή, Ελπίδος, Μπρωκούμη, Γεωργίου Κονδύλη, Ναυαρίνου, Έλλης και Λευκίππου. Μια επίσκεψη στην περιοχή θα σας κάνει πιο πλούσιους σε γνώσεις σχετικά με την αρχιτεκτονική των κτηρίων αυτών, που ήταν συγκεκριμένη και εξυπηρετούσε λειτουργικούς σκοπούς: Θα δείτε, για παράδειγμα, πως διαθέτουν όλα ημιυπόγειο και σοφίτα, χώρους απαραίτητους για την επεξεργασία του καπνού.

Στο Σπίτι της Σκιάς στην Ξάνθη μπορεί να δει κανείς ένα αντιπροσωπευτικό κομμάτι της δουλειάς του Τριαντάφυλλου Βαΐτση.

Η θεματολογία των έργων αγγίζει σχεδόν όλες τις πτυχές της ανθρώπινης ύπαρξης. Από τα θεμελιώδη συναισθήματα την ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης, μέχρι τα πιο βαθιά φιλοσοφικά ερωτήματα κι από τα πιο ρηχά ανθρώπινα πάθη μέχρι τα κρυφότερα μυστήρια του θανάτου και του έρωτα αναδεικνύονται με έναν τρόπο που σε προκαλεί αν μη τι άλλο να σκεφτείς.

Μεγάλες προσωπικότητες – από τον Δημόκριτο μέχρι τον Αϊνστάιν και από την Μέριλιν Μονρόε μέχρι την ωραία Ελένη – συνυπάρχουν μέσα στις σκιές.

Η μοναδικότητα της πόλης έχει να κάνει και με την πολιτιστική δραστηριότητα που εδώ και δεκαετίες αποτελεί σήμα κατατεθέν της. Το Καρναβάλι της Ξάνθης (θρακικές λαογραφικές εορτές) συγκεντρώνει το ενδιαφέρον όλης της Ελλάδας αλλά και του εξωτερικού χάρη στις ποικίλες εκδηλώσεις του, με αποκορύφωμα το τελευταίο τριήμερο της Αποκριάς με την καρναβαλική παρέλαση, όπου χιλιάδες μεταμορφώνονται με τις ευφάνταστες στολές των καρναβαλικών συλλόγων σε ήρωες των κόμικς και ό,τι άλλο βάζει ο νους.

Μοναστήρια

Ανέκαθεν η ευρύτερη περιοχή της Ξάνθης φημίζονταν για τη θρησκευτική παράδοση και για τα αντικείμενα εκκλησιαστικής τέχνης και αρχιτεκτονικής που κοσμούν διάφορες περιοχές της πόλης αλλά και των γύρω χωριών. Συγκεκριμένα τα τέσσερα ιστορικότερα μοναστήρια της Ξάνθης, η Παναγία Αρχαγγελιώτισσα, η Παναγία Καλαμού, η Μονή Ταξιαρχών και ο Άγιος Νικόλαος βρίσκονται περιφερειακά του αστικού κέντρου και σχηματίζουν ένα νοητό σταυρό ο οποίος σύμφωνα με την παράδοση προστατεύει την πόλη από καταστροφές, σεισμούς και κάθε άλλου είδους πλήγματα.

Καταρράκτης Λειβαδίτη

Ο θρυλικός καταρράκτης του Λειβαδίτη είναι ένας από τους μεγαλύτερους και ομορφότερους καταρράκτες των Βαλκανίων. Βρίσκεται 7 χλμ. έξω από το ομώνυμο ορεινό χωριό, σε μια περιοχή μοναδικού φυσικού κάλλους. Για να φτάσετε, θα χρειαστεί να πεζοπορήσετε σε ένα μονοπάτι πνιγμένο στις οξιές και τις φλαμουριές. Το θέαμα είναι μοναδικό. Τα νερά πέφτουν κατακόρυφα από ύψος 60 περίπου μέτρων με τρομερό πάταγο, χαρίζοντας πλούσια βλάστηση στις σχισμές των βράχων.

Πομακοχώρια

Στην Ξάνθη και γενικά σε ολόκληρη την βόρεια Θράκη υπάρχουν αρκετά χωριά με Πομάκικο πληθυσμό, τα γνωστά σε όλους Πομακοχώρια. Οι Πομάκοι είναι μία μουσουλμανική πληθυσμιακή ομάδα, που κατοικεί σε αυτήν περιοχή και μιλάει μία διάλεκτο της βουλγαρικής γλώσσας. Λόγω του ορεινού χαρακτήρα της περιοχής, αλλά και των προβλημάτων της μειονοτικής εκπαίδευσης, τα Πομακοχώρια είναι αρκετά απομονωμένα και έχουν διατηρήσει το γραφικό χαρακτήρα τους, την παραδοσιακή αρχιτεκτονική των σπιτιών και τον ιδιαίτερο πολιτισμό των ντόπιων. Αντιπροσωπευτικότερα πομακικά χωριά της Ξάνθης είναι ο Κένταυρος, η Γλαύκη, το Ωραίο, η Κοτύλη, οι Σάτρες και οι Θέρμες.

Πόρτο Λάγος

Ένα από τα ομορφότερα μοναστήρια της Βόρειας Ελλάδας βρίσκεται στο Πόρτο Λάγος στα όρια των νομών Ξάνθης και Ροδόπης και συγκεκριμένα στο σημείο όπου η Λίμνη Βιστωνίδα ενώνεται με το Θρακικό Πέλαγος, σε μια υπέροχη τοποθεσία που συνδυάζει το πράσινο του δάσους και το γαλάζιο της θάλασσας. Ο λόγος για τον ιστορικό ναό του Αγίου Νικολάου, ένα μοναστικό συγκροτήμα μέσα στη λιμνοθάλασσα, σε δύο μικρά νησάκια που τα ενώνει μια ξύλινη γέφυρα. Το θέαμα των εκατοντάδων πουλιών γύρω από τη γραφική εκκλησία του Αγίου Νικολάου στη μέση της λιμνοθάλασσας είναι μοναδικό και το τοπίο γαλήνιο – ό,τι πρέπει για να χαλαρώσετε και να βγάλετε φωτογραφίες.

Νέστος

Τα Στενά του Νέστου, δηλαδή τα 17 χλμ. που διανύει ο ποταμός από τη Σταυρούπολη μέχρι τους Τοξότες έχουν χαρακτηρισθεί ως Αισθητικό Δάσος. Είναι τόπος απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς, όπου μπορεί κανείς να ασχοληθεί με σπορ όπως το κανό ή το καγιάκ, να κολυμπήσει στο ποτάμι, που το καλοκαίρι αποτελεί μια όαση δροσιάς ή απλώς να απολαύσει τον καφέ του παρατηρώντας τη φύση και τα πουλιά. Παράλληλα με το ποτάμι υπάρχει μονοπάτι που φτάνει μέχρι τη Σταυρούπολη, ενώ η διαδρομή των στενών με το τραίνο είναι μαγευτική.

Διαβάστε στην συνέχεια:

• Εξόρμηση στο μαγικό Δέλτα Νέστου
• Κομοτηνή | Τα σημαντικότερα αξιοθέατα της πόλης
• Αλεξανδρούπολη | Ταξιδεύουμε στην πρωτεύουσα του Έβρου
• Θράκη | Ένα ταξίδι στην μαγική γη του Ορφέα