Κοζάνη | Τι να δείς στην όμορφη πόλη της Μακεδονίας

Σήμα κατατεθέν της πόλης: η «βόλτα», που γίνεται χειμώνα-καλοκαίρι στον κεντρικό πεζόδρομο που αρχίζει από το καμπαναριό. Στα βήματα της ιστορικής της αίγλης, θα συναντήσετε εκτός από τα αρχοντικά του 18ου αιώνα, και το σπίτι του αγωνιστή και ιστορικού Γεωργίου Λασσάνη. Στην πλατεία Νίκης, το σημερινό ιστορικό κέντρο, θα βρείτε τη μεταβυζαντινή εκκλησία του Αγίου Νικολάου και θα θαυμάσετε το καλοφτιαγμένο καμπαναριό με τις σκαλιστές φωλιές για τα σπουργίτια, κλασικό σημείο συνάντησης των Κοζανιτών.

To Big Ben της Κοζάνης δεν είναι άλλο από το καμπαναριό του Αγίου Νικολάου στο κέντρο της Κοζάνης, το οποίο στέκει επιβλητικά εκεί. Αποτελεί σήμα κατατεθέν της Κοζάνης, διότι είναι σημείο αναφοράς και συνάντησης κατοίκων και ξένων της πόλης. Παράλληλα, κοσμεί καθετί που αναφέρεται στην ιστορία και στην πορεία της Κοζάνης, στο χώρο και στο χρόνο. Μάλιστα, ο προστάτης του καμπαναριού αυτού, ο Άγιος Νικόλαος, αποτελεί και προστάτη της Κοζάνης.

Η ιστορία της ξεκινά κάπου στα μέσα του 17ου αιώνα. Η Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη της Κοζάνης ιδρύθηκε αρχικά ως σχολική και ήταν η «καρδιά» της πνευματικής ζωής της ευρύτερης περιοχής. Σήμερα αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες ιστορικές βιβλιοθήκες της Ελλάδας, καθώς περιλαμβάνει πάνω από 153.000 τόμους, χειρόγραφα, τουρκικά φιρμάνια, κώδικες και πολλές σπάνιες εκδόσεις. Από αυτές ξεχωρίζει η Χάρτα του Ρήγα Φεραίου.

Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Κοζάνης

Το Ιστορικό-Λαογραφικό και Φυσικής Ιστορίας Μουσείο ανήκει στην κατηγορία των Ιστορικών-Λαογραφικών Μουσείων. Βρίσκεται στο κέντρο της πόλης. Περιλαμβάνει τις εξής θεματικές κατηγορίες: Έκθεση Φυσικής Ιστορίας (από την Παλαιολιθική εποχή μέχρι και τους νεότερους χρόνους), Αρχαιολογική- Βυζαντινή έκθεση (από το 7000 π.Χ. έως 1453 μ.Χ.), Ιστορική έκθεση (από το 1453 έως 1944), Λαογραφική έκθεση (από το 1640 έως 1960), που θεωρείται και η σημαντικότερη, Πινακοθήκη νεότερων χρόνων, Συλλογή γραμματοσήμων (1861-2003) και Συλλογή ραδιοφώνων (1930-1960). Στόχος της ίδρυσης του Μουσείου ήταν η διάσωση της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου μέσω της καταγραφής και περισυλλογής των αντικειμένων, με απώτερο σκοπό την εκπαίδευση και την επιμόρφωση των επισκεπτών.

Αρχαιολογικό Μουσείο Κοζάνης

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Κοζάνης στεγάζεται στο Παναγιωτίδειο Αρχοντικό, ένα νεοκλασικό κτήριο δωρεά του Δήμου στην Αρχαιολογική Υπηρεσία.
Η συλλογή εγκαινιάστηκε το 1989 και περιλαμβάνει ευρήματα προϊστορικών μέχρι παλαιοχριστιανικών χρόνων από διάφορες θέσεις του νομού Κοζάνης.

Μουσείο Φυσικής Ιστορίας

Το 1979, ιδρύθηκε το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας το οποίο συστεγάζεται σε τετραώροφο κτίριο με το Ιστορικό-Λαογραφικό Μουσείο. Η μόνιμη έκθεση παρουσιάζεται στον υπόγειο χώρο του Μουσείου σε 350 τ.μ. και καλύπτει την χρονική περίοδο από την Παλαιολιθική εποχή (70.000.000 χρόνια π.χ.) μέχρι και τους νεότερους χρόνους.

Η Συλλογή περιλαμβάνει ταριχευμένα ζώα (ζαρκάδια, ελάφια, αλεπού, αρκούδα…) και πουλιά (μπεκατσίνι, αλκυόνα, ψαρόνι, σπίνος…), φυτά (φαρμακευτικά και αρωματικά), απολιθώματα (κορμοί, φύλλα δένδρων, θαλάσσια είδη) και ορυκτά πετρώματα.

Διατηρείται επίσης μικρό σπήλαιο με σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Μέσα από τα εκθέματα επιχειρείται η μικρογραφική αναπαράσταση του κόσμου της φύσης και της ιστορικής εξέλιξης του. Απώτερος σκοπός της έκθεσης είναι η ευαισθητοποίηση του κόσμου, η επιμόρφωση των νέων και η καλλιέργεια οικολογικής συνείδησης.

Αρχαιολογικό Μουσείο Αιανής

Στην Κοζάνη, κοντά στην Αιανή, βρίσκεται η αρχαία Αιανή.

Η αρχαία Αιανή βρισκόταν κοντά στον ομώνυμο σύγχρονο οικισμό, στη θέση που σήμερα αποκαλείται Μεγάλη Ράχη. Αποτελούσε πρωτεύουσα ενός ισχυρού βασιλείου και κατά την αρχαιότητα πρέπει να γνώρισε μεγάλη ακμή.

Οι αρχαιολογικές έρευνες στην περιοχή ανέδειξαν οικίες και δημόσια κτίρια από τον 4ο αιώνα π.Χ. καθώς και μια νεκρόπολη με βασιλικούς τάφους και εντυπωσιακά ταφικά μνημεία. Πιο ξεχωριστό είναι το κτίριο στην κορυφή του λόφου, πιθανότατα δημόσιου χαρακτήρα, που διέθετε δεξαμενή με βάθος 8,5 μέτρα για τη συγκέντρωση των υδάτων από την οποία πιθανότατα υδροδοτούταν η πόλη.

Σήμερα μπορείτε να κάνετε μια βόλτα στον αρχαιολογικό χώρο στην Αρχαία Αιανή και σε συνδυασμό με μια επίσκεψη στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αιανής να αποκτήσετε μια ολοκληρωμένη εικόνα για την αρχαία Αιανή.

Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα

Το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα είναι κτισμένο στο όρος Βούρινος, κοντά στο χωριό Χρώμιο και σε απόσταση 12 χιλ από την Αιανή. Ο επισκέπτης μπορεί να γνωρίσει την ιστορία του Μακεδονικού Αγώνα, τα εκθέματα της αντίστοιχης περιόδου και τα ιστορικά στοιχεία και ντοκουμέντα που σχετίζονται με την επανάσταση του 1878. Σύντομα θα λειτουργήσουν και οι ξενώνες δίδοντας τη δυνατότητα διανυκτέρευσης στους επισκέπτες.

Στο Μικρόβαλτο του Δήμου Καμβουνίων, 35 χιλιόμετρα νότια της Κοζάνης, θα συναντήσετε ένα εντυπωσιακό φαινόμενο. Στην περιοχή είναι γνωστό ως «μπουχάρια-νοχτάρια». Πρόκειται για γεωμορφολογικούς σχηματισμούς, που οποίοι προήλθαν από τη διάβρωση του εδάφους και μετρούν μερικές… δεκάδες χιλιάδες χρόνια ζωής! Οι χωμάτινες κολώνες φτάνουν ως και τα 7 μέτρα σε ύψος. Η ονομασία τους «μπουχάρια» οφείλεται στο σχήμα τους, που θυμίζει καμινάδα (μπουχάρι στην τοπική διάλεκτο). Τα «νοχτάρια» είναι κωνικοί σχηματισμοί, που θυμίζουν μικρές πυραμίδες. Εκτείνονται κατά μήκος του ρέματος της Ποταμιάς. Διασχίστε το μονοπάτι μέσα στο μοναδικό αυτό γεωπάρκο μέχρι τη Βογγόπετρα και τον ιστορικό ναό της Αγίας Παρασκευής.

Κάθε χρόνο την Κυριακή της Μεγάλης Αποκριάς οι κάτοικοι αλλά και οι επισκέπτες της Κοζάνης απολαμβάνουν τη μεγαλειώδη παρέλαση αρμάτων και ομάδων μεταμφιεσμένων. Χρώματα, μουσική, χορός και κίνηση, άρματα φορτωμένα τη λαϊκή έμπνευση και την τοπική παράδοση και χιλιάδες καρναβαλιστές γεμάτοι κέφι και διάθεση για ξεφάντωμα.
Το αποκορύφωμα της Κοζανίτικης Αποκριάς, είναι το άναμμα όλων των Φανών το βράδυ της Κυριακής.

Ένα εντυπωσιακό λαϊκό δρώµενο, που αναβιώνει κάθε χρόνο στο δωδεκαήµερο των Χριστουγέννων στην πόλη και τα χωριά της Κοζάνης, έχει αρχαιοελληνικές ρίζες και µεταφέρθηκε στην Ελλάδα από τον Πόντο. Ο Μώµος, θεός του γέλιου και της σάτιρας, λατρεύεται από τους ιερείς του, τους µωµόερους, µε συντελεστές της «παράστασης» να είναι ο χορός συνεπικουρούµενος από τον διάβολον, τη γραία µε τον γέρον, τις νύφες, τον γιατρόν, τον τσανταρµά, την άρκον και τον αρκουδά και τέλος τον πολυχρονιστή.

Βγαίνουν στους δρόµους την περίοδο των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Θεοφανίων ντυµένοι µε ειδικές φορεσιές, που παραπέµπουν σε άλλες εποχές, σατιρίζοντας πρόσωπα και καταστάσεις, χορεύοντας και τραγουδώντας, ενώ το συγκεκριµένο έθιµο εντάσσεται στον κατάλογο της UNESCO για την Άυλη Πολιτιστική Κληρονοµιά της Ανθρωπότητας

Οι Λαζαρίνες είναι ένα ακόμη έθιμο που τελείται σε χωριά της Κοζάνης. Πραγματοποιείται το τριήμερο του Λαζάρου και βασικό του χαρακτηριστικό είναι η απουσία μουσικών οργάνων στο χορό και των τραγούδι των «Λαζαρίνων». Οι γυναίκες που συμμετέχουν στο έθιμο επισκέπτονται κατά ομάδες τα σπίτια στις γειτονιές ντυμένες με παραδοσιακές φορεσιές και στολισμένες με λουλούδια.

Τεχνητή λίμνη του Πολυφύτου

Η λίμνη Πολυφύτου είναι μία μεγάλη τεχνητή λίμνη που έχει δημιουργηθεί στο ρου του ποταμού Αλιάκμονα και κόβει στα δύο το νομό Κοζάνης στα ανατολικά του. Η λίμνη δημιουργήθηκε το 1973, μετά την κατασκευή του ομώνυμου φράγματος της ΔΕΗ (Πολυφύτου), ύψους 112 μέτρων, στα Στενά του Αλιάκμονα. Γύρω της υψώνονται πολλοί διάσημοι ορεινοί όγκοι: Πιέρια, Βέρμιο, Τίταρος, Καμβούνια, Βούρινος και Άσκιο.

Η λίμνη Πολυφύτου, από την εποχή της δημιουργίας της μέχρι και σήμερα, έχει εξελιχθεί σε ένα πολύ σημαντικό τόπο για την ορνιθοπανίδα. Στην περιοχή έχουν καταγραφεί 128 είδη πουλιών, από τα οποία 82 φωλιάζουν εδώ.

Η λίμνη Πολυφύτου είναι ένας από τους πιο πλούσιους ηπειρωτικούς ψαρότοπους με τους ντόπιους επαγγελματίες να κάνουν μέχρι και εξαγωγές. Στα νερά της λίμνης έχουν καταγραφεί 17 είδη ψαριών με σημαντικότερη την παρουσία των γουλιανών (Silurus glanis) που πολλές φορές φτάνουν σε τεράστια μεγέθη.

Υψηλή γέφυρα Σερβίων

Η Υψηλή Γέφυρα Σερβίων, είναι ένα εμβληματικό αρχιτεκτονικό έργο που συνδυάζει την ιστορία και τη σύγχρονη τεχνολογία. Βρίσκεται κοντά στην πόλη Σέρβια και ενώνει τις δύο όχθες του ποταμού Αλιάκμονα, προσφέροντας μια θεαματική θέα στην τεχνητή λίμνη Πολυφύτου. Με μήκος 1.372 μέτρων και ύψος 55 μέτρων, η γέφυρα αυτή είναι μία από τις μεγαλύτερες στην Ελλάδα και ένα σημαντικό σημείο αναφοράς για την περιοχή.

Σήμερα, η Υψηλή Γέφυρα Σερβίων δεν είναι μόνο ένα σημαντικό συγκοινωνιακό έργο, αλλά και ένας δημοφιλής τουριστικός προορισμός, όπου οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν τον καφέ τους ή να κάνουν περιπάτους δίπλα στη λίμνη, ζώντας μια μοναδική εμπειρία που συνδυάζει τη φύση με την ανθρώπινη δημιουργία.

Σιάτιστα

Η Σιάτιστα, μια ιστορική πόλη στη Δυτική Μακεδονία, ξεχωρίζει για την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική της και τα επιβλητικά αρχοντικά που μαρτυρούν την οικονομική άνθηση της περιοχής κατά την Οθωμανική περίοδο. Χτισμένα κυρίως τον 18ο και 19ο αιώνα, τα αρχοντικά της Σιάτιστας αντικατοπτρίζουν την πολιτιστική ανάπτυξη και τη μεγαλοπρέπεια της εποχής. Τα κτίρια ακολουθούν τον παραδοσιακό Μακεδονικό αρχιτεκτονικό τύπο, με μεγάλες πέτρινες κατασκευές, εντυπωσιακά παράθυρα και περίτεχνες ξύλινες διακοσμήσεις που συνδυάζουν την παράδοση με τα ευρωπαϊκά στυλ της εποχής.

Η αρχιτεκτονική τους φροντίδα είναι εξαιρετική, με χαρακτηριστικά όπως μεγάλα μπαλκόνια, ανοιχτούς χώρους και μεγάλες αίθουσες, οι οποίες καθιστούν τα αρχοντικά ως σύμβολα της πλούσιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Σιάτιστας. Πολλά από τα κτίρια έχουν αναπαλαιωθεί και φιλοξενούν μουσεία, γκαλερί ή ξενώνες, προσφέροντας στους επισκέπτες την ευκαιρία να βιώσουν την αρχοντική ζωή της πόλης και να ανακαλύψουν την ιστορία της.

Η Σιάτιστα, με τα γραφικά στενά της και τα ιστορικά κτίρια, είναι ένας ιδανικός προορισμός για όσους επιθυμούν να ταξιδέψουν πίσω στο χρόνο και να ζήσουν την αυθεντική ατμόσφαιρα της παραδοσιακής Μακεδονίας.

Βελβεντό

Σε απόσταση αναπνοής από τη λίμνη Πολυφύτου του Αλιάκμονα, η μικρή πόλη του Βελβεντού, 33 χλμ. από την Κοζάνη, αποτελεί μια γραφική βάση για να εξερευνήσετε τη γύρω περιοχή και τις ομορφιές της.
Στους πρόποδες των δυτικών Πιερίων, σε μια πανέμορφη τοποθεσία, δίπλα στην τεχνητή λίμνη Πολυφύτου που σχηματίζει ο Aλιάκμονας, βρίσκεται το Βελβεντό (ή Βελβεντός), μία κωμόπολη 4.000 κατοίκων, που αποτελεί ένα αρμονικό οικιστικό σύνολο του νομού Κοζάνης.

Το μέρος αυτό δίνει μια μοναδική ευκαιρία σε κάθε επισκέπτη, για απολαυστικές και ξεκούραστες στιγμές κοντά στη φύση, με όλες τις ανέσεις μιας μικρής οργανωμένης πόλης. Το ιστορικό κέντρο της πόλης με τα στενά σοκάκια, τα παραδοσιακά κτήρια μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής και τα σύγχρονα σπίτια, οι στολισμένες από λουλούδια αυλές, οι μικρές πλατείες και οι όμορφες γωνιές, συνθέτουν ένα πολύχρωμο μωσαϊκό, χαμένο μέσα σε έναν καταπράσινο μικρό κάμπο, γεμάτο μυρωδάτα φρούτα και πολλά νερά. Κι όλα αυτά δεμένα με μια ισχυρή παράδοση κι έναν απλό τρόπο ζωής.

Διαβάστε στην συνέχεια:

• Φλώρινα | Τα σημαντικότερα μέρη για να επισκεφτείτε
• Καστοριά | Τι αξίζει να κάνετε και να δείτε
• Έδεσσα | Τι να δείς στην μαγική πόλη του νερού